Met AI gaat het eerste contact met sollicitanten sneller, maar kiezen wordt er niet makkelijker op
Werkgevers reageren dankzij AI sneller op sollicitanten. Tegelijk gaan sollicitaties op elkaar lijken en blijft matchen lastig. Dat blijkt uit onderzoek, uit wat de toezichthouder ziet en uit onze eigen telling.
Wie solliciteert, krijgt steeds vaker eerst een AI aan de lijn. En wie een brief of cv schrijft, doet dat steeds vaker met AI. Beide gaan snel. Minder duidelijk is wat dat betekent voor de vraag wie bij welke baan past. Voor dit stuk keken we naar onafhankelijke bronnen en naar onze eigen gegevens.
Het eerste contact gaat sneller
PostNL laat sollicitanten voor bezorgfuncties benaderen door AI-recruiter Charlie. Volgens een artikel van werkgeversvereniging AWVN duurde het eerste contact gemiddeld vier dagen en is dat nu ongeveer vier uur. Het aantal sollicitanten dat zonder bericht afhaakt, is gehalveerd, bij zo’n 1.500 sollicitanten per week. Recruiters voeren nog altijd de gesprekken. De cijfers komen van PostNL zelf.
Andere Nederlandse voorbeelden die we vonden, zoals inzendingen voor een vakprijs, hebben alleen cijfers van de bedrijven zelf en geen onafhankelijke bron. Die laten we daarom weg.
Er is ook onderzoek van buitenaf. In een veldexperiment met meer dan 70.000 sollicitanten, besproken in ESB, kregen kandidaten die eerst door een AI-spraakagent waren geïnterviewd vaker een baanaanbod, en begonnen ze ook vaker echt bij het bedrijf. De beslissing over aanname lag daar bij mensen.
Sollicitaties gaan op elkaar lijken
Aan de andere kant van de tafel verandert ook veel. Vier promovendi van Tilburg University lieten recruiters van Philips, PwC, VodafoneZiggo en Rabobank sollicitatiebrieven beoordelen. Met ChatGPT werden de brieven gemiddeld beter, schrijven ze in ESB, maar vooral in standaardonderdelen als de inleiding en de afsluiting. Op motivatie, waar recruiters het zwaarst op letten, vonden ze geen noemenswaardig effect. Veelbelovende kandidaten werden er niet vaker door uitgenodigd.
Bedrijven kunnen zo minder goed zien wie wat kan. Volgens de schatting van de promovendi kost het AI-gebruik van werkzoekenden daardoor ongeveer één procent van de welvaart die een goede match oplevert. Bijna vijftig procent van de recruiters in hun onderzoek is voor een meldplicht voor AI-gebruik.
Werkgevers merken het. In een peiling van wervingsbureau Robert Half onder 250 Nederlandse werkgevers, gehouden in mei en juni 2026, zeggen zeven op de tien dat het controleren van met AI gemaakte sollicitaties de doorlooptijd verlengt. Bij 45 procent duurt werven minstens een week langer. Vier op de tien vinden AI-cv’s en -brieven lastig te beoordelen.
Matchen blijft het moeilijke deel
Hoe lastig matchen met AI is, liet UWV deze maand zien. Het stopte met de Bemiddelingsservice, die werkzoekenden en vacatures op vaardigheden moest koppelen. Sinds 2021 ging er circa 55 miljoen euro in. UWV noemt problemen met de kwaliteit van gegevens en met de inpassing in de eigen systemen. Volgens de Kamerbrief van minister Vijlbrief vond een externe quick scan ook knelpunten in uitlegbaarheid, architectuur en governance. Daarover schreven we eerder een bericht.
De regels komen, maar later
AI voor werving en selectie geldt onder de Europese AI-verordening als hoog risico. De Autoriteit Persoonsgegevens constateerde in maart dat veel werkgevers zulke systemen gebruiken en dat transparantie en uitlegbaarheid vaak tekortschieten, meldde Accountant.nl. Door de AI-omnibus, sinds 27 juli 2026 van kracht, gelden de regels voor deze hoog-risicosystemen pas vanaf 2 december 2027, aldus de Europese Commissie. Wat nu al wel geldt, staat in ons stuk over de omnibus.
Onze eigen telling
Op onze sectorpagina volgen we 25 Nederlandse bedrijven die vanaf de start om AI zijn gebouwd. Die lijst is een selectie en dekt niet de hele markt. Negentien maken software, zes zijn AI-first wervingsbureaus. Van de negentien tools richten zeven zich op sourcing en benaderen, drie op de eerste ronde en interviews, drie op gespreksverslagen en twee op complete recruitment-agents. Eén schrijft vacatureteksten en drie richten zich op planning, verzuim en ontwikkeling.
Daartegenover staan in onze selectie uit de GTM Sherpa-database 17.619 bedrijven met SBI-code 78: arbeidsbemiddeling, uitzendbureaus en personeelsbeheer. Daarvan hebben er 7.075 een gekoppelde website. Zes AI-first bureaus zijn op dat aantal een handvol. Het aanbod zit vooral bij het vinden en eerst benaderen van kandidaten, en veel minder bij de vraag wie past.
Wat betekent dit?
AI wint nu vooral tijd in het eerste contact en in het verslag erna. Dat is winst voor recruiters en voor sollicitanten die niet dagen willen wachten. De keuze wie past, wordt er niet makkelijker op. Sollicitaties gaan op elkaar lijken, en UWV stopte na 55 miljoen euro met zijn matchingsysteem.
Bureaus en HR-afdelingen doen er daarom goed aan minder gewicht te leggen op de brief, en meer op gestructureerde gesprekken en beoordelingen die vaardigheden direct laten zien. Dat raden ook de Tilburgse onderzoekers aan. Leg nu al vast waar AI meebeslist, ook al gelden de zware eisen pas eind 2027. En meet het zelf, want bijna alle resultaatcijfers in deze markt komen nog van de bedrijven die de AI gebruiken of verkopen.